Bir arkadaşıma telefonda "şu hata mesajını bana gönder" dediğimde aldığım cevap genelde aynı oluyor: ekranın telefonla çekilmiş, eğri, parlamalı bir fotoğrafı. Oysa bilgisayarda da telefonda da screenshot almak için hazır duran, çoğu insanın hiç kurcalamadığı bir sürü yol var. Yıllar içinde teknik destek verirken en çok kullandığım yöntemleri, hangisini ne zaman tercih ettiğimi ve nerede tuzaklar olduğunu anlatayım.
Baştan söyleyeyim: "en iyi" tek bir yöntem yok. Bir web sayfasının tamamını almak, bir hata penceresini almak ve bir video karesini yakalamak birbirinden farklı işler. Ben masaüstümde üç ayrı alışkanlık geliştirdim, her biri saniyeler içinde iş görüyor.
Bilgisayarda ekran görüntüsü işi, klavye kısayollarını öğrendiğiniz an tamamen değişiyor. Fare ile menü aramayı bıraktığımda günde belki on dakika kazandığımı fark ettim.
Windows'ta PrtScn tuşu tüm ekranı panoya kopyalar; ardından bir belgeye veya sohbete yapıştırırsınız. Alt+PrtScn ise sadece o an aktif olan pencereyi alır, bu da masaüstündeki karmaşayı göstermek istemediğimde çok işime yarıyor. Ama benim asıl favorim Win+Shift+S. Ekran hafifçe kararıyor, imleç artı işaretine dönüşüyor ve istediğiniz alanı sürükleyip seçiyorsunuz. Dikdörtgen, serbest form, pencere ve tam ekran olmak üzere dört mod var.
Mac tarafında mantık aynı, tuşlar farklı: Cmd+Shift+3 tüm ekranı, Cmd+Shift+4 seçtiğiniz alanı, Cmd+Shift+5 ise küçük bir kontrol paneli açarak hem görüntü hem video kaydı seçenekleri sunuyor. Cmd+Shift+4'e bastıktan sonra boşluk tuşuna dokunursanız imleç kameraya dönüşür ve tıkladığınız pencereyi gölgesiyle birlikte, tertemiz alır. Bu küçük detayı öğrendiğim gün kendime kızmıştım, yıllardır elle kırpıyordum.
Burada insanların en çok takıldığı nokta şu: görüntü nereye gitti? Windows'ta Win+PrtScn kombinasyonu, resmi doğrudan Resimler > Ekran Görüntüleri klasörüne kaydeder. Sadece PrtScn ise hiçbir yere kaydetmez, panoda bekletir. Mac'te ise varsayılan olarak masaüstüne PNG dosyası düşer; Ctrl tuşunu kombinasyona eklerseniz dosya yerine panoya alır.
Benim düzenim şöyle: Anlık paylaşacaksam panoya alıp yapıştırıyorum, arşivlemem gerekiyorsa dosya olarak kaydediyorum. Masaüstünün yüzlerce "Ekran Resmi 2" dosyasıyla dolmasını istemiyorsanız, bu ayrımı baştan yapmak şart. Masaüstü düzenini derli toplu tutmakla ilgili ipuçlarını sitedeki Windows masaüstü verimliliği yazısında da anlatmıştım; ekran görüntüleri için ayrı bir klasör açmak tek başına büyük fark yaratıyor.
Ham görüntü çoğu zaman yetmiyor. "Şuraya bak" demek için ok, kutu veya bulanıklaştırma gerekir. Windows'un kırpma/ekran alıntısı aracı kalem ve fosforlu kalem sunuyor; Mac'te dosyayı önizlemede açıp işaretleme araçlarını kullanabiliyorsunuz. Özellikle hassas bilgileri karartmak alışkanlık haline gelmeli. Ben banka ekranı, e-posta adresi veya fatura numarası içeren bir görüntüyü asla dokunmadan göndermiyorum. Bir ekran görüntüsünün içinde açık kalmış bir oturum bilgisinin ne kadar riskli olduğunu, güvenli şifre yönetimi ve e-posta güvenliği konularını yazarken daha iyi kavradım.
İkinci grup yöntemler, klavyenin yetmediği yerlerde devreye giriyor: telefon ekranları, uzun web sayfaları, açılır menüler ve videolar.
Neredeyse tüm telefonlarda güç + ses kısma tuşlarına aynı anda basmak yeterli. iPhone'da yan tuş ile ses açma tuşu birlikte kullanılıyor; ana ekran tuşu olan eski modellerde güç + ana ekran. Bazı Android arayüzlerinde üç parmakla ekranı aşağı kaydırmak da aynı işi yapıyor, ayarlar içinden açmanız gerekebilir.
Telefonda esas kazanç kaydırmalı ekran görüntüsünde. Görüntüyü aldıktan sonra çıkan küçük önizlemede "daha fazla yakala" ya da "kaydırarak çek" seçeneği varsa, uzun bir sohbeti veya sipariş sayfasını tek dosyada birleştiriyor. Bunu keşfetmeden önce üç ayrı resim gönderiyordum.
Tarayıcıda uzun bir sayfanın tamamını almak için eklenti kurmanız şart değil. Chrome ve Edge'de geliştirici araçlarını açıp komut menüsünden "tam boyutlu ekran görüntüsü yakala" komutunu çalıştırabilirsiniz. Firefox ise sayfaya sağ tıkladığınızda doğrudan "ekran görüntüsü al" seçeneği sunuyor ve tüm sayfa ile görünen alan arasında seçim yapmanızı istiyor. Eklenti kurma konusunda temkinli olmamın nedeni basit: tarayıcıya yüklediğiniz her uzantı hem hız hem güvenlik açısından bir maliyet. Tarayıcı performansı ve kötü amaçlı yazılım konularında yazdıklarımın özeti de bu.
Açılır bir menüyü yakalamaya çalıştığınızda ekran alıntısı aracını açar açmaz menünün kapandığını görürsünüz. Çözüm: gecikmeli çekim. Windows'un aracında 3 veya 10 saniyelik gecikme ayarlayıp menüyü açık bırakabilirsiniz; Mac'te aynı işi Cmd+Shift+5 panelindeki seçenekler menüsü yapıyor. Video karelerinde ise oynatıcının donanım hızlandırması bazen siyah kare üretir; oynatıcı ayarlarından hızland